Barkod Nedir? E-Ticarette Ürün Barkodu (GTIN/EAN) Nasıl Alınır, Okunur ve Kullanılır? Uygulamalı Rehber

Bir ürünün kutusundaki çizgiler ve altındaki 13 haneli sayı, e-ticaretin görünmeyen ama en çok iş gören bileşenlerinden biridir. Barkod nedir? sorusunun kısa cevabı, ürünü makinenin okuyabileceği bir koda çevirmektir; ancak e-ticarette barkod yalnız bir etiket değildir: pazaryerlerinde ürün eşleştirme, depoda doğru ürünü toplama, stok sayımı, iade kabulü ve arama motorlarında ürün verisi aynı numaraya dayanır.

Bu yazı bir tanım sayfasından çok bir ders gibi kurgulandı. Barkodun içindeki her hanenin ne anlama geldiğini, EAN-13, GTIN ve SKU kavramlarının farkını, barkodun kontrol hanesinin elle nasıl hesaplandığını (ve aşağıdaki araçla nasıl denetlendiğini), ürününüz için barkodu nasıl edineceğinizi, etiketi nasıl basacağınızı ve e-ticaret operasyonunun hangi noktalarında kullanacağınızı adım adım öğreneceksiniz. Sonunda hatalarınızı yakalayabileceğiniz bir kontrol listeniz olacak.

Barkod Nedir?

Barkod, bir ürüne ait numaranın değişen kalınlıkta çizgiler ve boşluklarla gösterilmiş, optik okuyucuların hızlıca çözebildiği halidir. Okuyucu çizgileri sayıya çevirir; bu sayı bilgisayarda ürünün adını, fiyatını, stok durumunu ve daha fazlasını gösteren kayda bağlanır. Yani barkodun kendisi ürün bilgisi taşımaz, bilgiye ulaşmak için kullanılan anahtardır.

Bu yüzden bir ürünün adı, fiyatı ya da rengi değiştiğinde barkodu değişmez; ürün değiştiğinde (farklı beden, farklı ambalaj gibi) yeni barkod gerekir. Barkod, ürünün kimliğidir, özellikleri değildir.

Okumanızı öneririzBarkod Sistemi Nedir? (Sözlük)

E-Ticarette Barkod Neden Bu Kadar Önemlidir?

E-ticarette barkod; ürünü pazaryerinde ve ürün kataloglarında tanıtan global numara, depoda doğru ürünü doğrulayan tarama anahtarı ve stok sistemindeki kaydın dış dünyadaki karşılığıdır. Barkod olmadan ürünlerin eşleştirilmesi, sayılması ve toplanması elle ve hataya açık yapılır.

• Katalog ve eşleştirme: Pazaryerleri ve ürün arama sistemleri aynı barkodlu ürünleri aynı ürün olarak görür; doğru barkod, ürününüzün doğru kataloğa girmesini sağlar.
• Depo doğruluğu: Toplama ve paketleme sırasında barkod okutmak, yanlış ürünün gönderilmesini engeller.
• Stok sayımı: Elle yazmak yerine okutulan sayım, hem hızlı hem hatasızdır.
• İade kabulü: İade gelen ürün okutularak doğru stok kaydına geri alınır.
• Hız: Okutma, ürün kodunu elle yazmaktan kat kat hızlıdır ve yazım hatasını ortadan kaldırır.

Okumanızı öneririzStok Takibi Nedir? Nasıl Yapılır?

Bir EAN-13 Barkodun İçinde Ne Var? (Anatomi)

Türkiye'de ve dünyada perakende ürünlerde en yaygın barkod türü olan EAN-13, 13 haneli bir numaradır ve her bölümünün ayrı bir görevi vardır: başta ülke ya da numaralandırma kuruluşu öneki, ardından firma numarası, ürün numarası ve en sonda numaranın doğruluğunu denetleyen kontrol hanesi.

Firma ve ürün numarasına ayrılan hane sayısı, firmanın aldığı numara bloğunun büyüklüğüne göre değişir; ancak toplam her zaman 13 hanedir. Önekin ürünün "yerli" olduğunu göstermediğine dikkat edin: Türkiye önekli bir barkod, numaranın Türkiye'deki kuruluşça kaydedildiğini gösterir.

Barkod Türleri Nelerdir? EAN-13, EAN-8, UPC, GTIN-14 ve QR

Barkod türleri, kodlanabilen hane sayısı ve kullanım amacına göre ayrılır. E-ticarette en sık EAN-13 ile karşılaşılır; küçük ambalajlarda EAN-8, kolilerde GTIN-14, yurt dışı ürünlerinde UPC-A ve etiket ya da kampanya bağlantısı için QR kod kullanılır.

GTIN Nedir? EAN ile Farkı Nedir?

GTIN (Global Trade Item Number), ticari bir ürünü dünya çapında tanımlayan numaralandırma standardının adıdır; EAN-13, EAN-8, UPC-A ve GTIN-14 bu standardın farklı uzunluktaki biçimleridir. Yani GTIN numaradır, EAN ve UPC ise o numaranın barkod olarak gösterilme biçimleridir.

Pazaryeri formlarında ve ürün arama sistemlerinin ürün verisi alanlarında genellikle "GTIN" ya da "barkod" yazar ve genellikle 8, 12, 13 ya da 14 haneli numara girilmesini ister. Elinizde EAN-13 varsa GTIN alanına o 13 haneyi yazarsınız.

Barkod, SKU ve Üretici Parça Numarası Aynı Şey mi?

Hayır. Barkod ürünü dünyaya tanıtan, genellikle üretici ya da marka sahibi tarafından verilen ve evrensel olarak benzersiz numaradır; SKU ise yalnız sizin işletmenizin içinde kullanılan stok kodudur; üretici parça numarası (MPN) üreticinin kendi katalog kodudur. Üçü bir arada bulunabilir ve birbirinin yerine kullanılmaz.

SKU'nun iç düzen için nasıl kurulacağını ayrıca anlattık; barkodla karıştırılmaması önemlidir, çünkü SKU'yu dilediğiniz gibi verebilirsiniz, barkodu ise ürününüzün gerçek kimliği olarak kayıtlı bir numaradan almanız beklenir.

Okumanızı öneririzPazaryerleri ve E-Ticaret Siteleri İçin Stok Kodunun Önemi

Barkodun Kontrol Hanesi Nasıl Hesaplanır? (Uygulamalı Ders)

EAN-13 barkodun son hanesi, ilk 12 hanenin belirli bir kurala göre hesaplanmasıyla bulunur: soldan sayarak tek sıradaki haneler 1 ile, çift sıradaki haneler 3 ile çarpılır, toplam bulunur ve toplamı bir sonraki tam onluğa tamamlayan sayı kontrol hanesi olur. Okuyucu bu hesabı her okumada yapar; sonuç son haneyle uyuşmuyorsa okumayı geçersiz sayar.

Aşağıdaki örnek numarayı (gerçek bir ürüne ait değil, yalnız ders içindir) adım adım hesaplayalım: 869123456788

1. Haneleri sıralayın: 8 · 6 · 9 · 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 6 · 7 · 8 · 8
2. Tek sıradaki haneleri toplayın (1., 3., 5., 7., 9., 11.): 8 + 9 + 2 + 4 + 6 + 8 = 37
3. Çift sıradaki haneleri toplayın (2., 4., 6., 8., 10., 12.): 6 + 1 + 3 + 5 + 7 + 8 = 30
4. Çift sıra toplamını 3 ile çarpın: 30 × 3 = 90
5. İki sonucu toplayın: 37 + 90 = 127
6. Bir sonraki tam onluğa tamamlayın: 130 − 127 = 3

Kontrol hanesi 3'tür ve tam barkod 8691234567883 olur. Toplam zaten tam onluk çıkarsa kontrol hanesi 0'dır. Elinizdeki bir barkodu denemek için aşağıdaki aracı kullanabilirsiniz: 12 hane girerseniz kontrol hanesini bulur, 13 hane girerseniz barkodun geçerli olup olmadığını söyler.

Ürün Barkodu Nasıl Alınır? (Adım Adım)

Kendi markanıza ait ürünler için barkod numarası, numaralandırma standardını yöneten kuruluşun Türkiye'deki temsilciliğine üye olarak alınır. Kuruluş size bir firma numarası bloğu verir; ürünlerinize bu bloktan numara atar ve her ürün için barkodu kendiniz üretirsiniz.

1. Kimin barkoda ihtiyacı olduğunu belirleyin: Kendi markanızla ürün üretiyor ya da ürettiriyorsanız numarayı siz almalısınız. Başka bir markanın ürününü satıyorsanız, ürünün zaten barkodu vardır ve onu kullanırsınız.
2. Üyelik başvurusunu yapın: Numaralandırma kuruluşunun Türkiye temsilciliğine firma bilgilerinizle başvurun. Ücretler ve üyelik şartları değişebildiği için güncel koşulları doğrudan kurumdan öğrenin.
3. Numara bloğunuzu alın: Size atanan firma numarası, kaç ürün numaralayabileceğinizi belirler. Ürün çeşidiniz çoksa büyük bir blok isteyin; sonradan genişletmek daha pahalı ve karışık olabilir.
4. Ürün ve varyantlarınız için numara planı yapın: Her ürün, her varyant (beden, renk, ambalaj boyutu) ve her çoklu paket için ayrı numara gerekir. Bir tablo tutun: ürün adı, varyant, SKU ve barkod.
5. Kontrol hanesini hesaplayın: Atadığınız 12 haneli numaranın sonuna kontrol hanesini ekleyin (yukarıdaki yöntem ya da barkod yazılımı).
6. Barkod görselini üretin: Numarayı barkod görseline çevirmek için barkod üretim yazılımı ya da etiket programı kullanın.
7. Kayıt ve doğrulama yapın: Numarayı ürün kayıtlarınıza işleyin, etiketi okutarak doğru numarayı okuduğunu doğrulayın.

Kendi Depom İçin Barkod Üretebilir miyim?

Evet. Yalnız depo ve mağaza içinde kullanılacak iç barkodlar için numaralandırma kuruluşundan numara almanız gerekmez; işletmeniz kendi düzenine göre numara üretebilir. Bu iç barkodlar depoda toplama, sayım ve raf adresleme için işe yarar ama pazaryerine ya da dış kataloglara ürün tanıtımında yerine geçmez.

Okumanızı öneririzWMS Nedir? Depo Yönetim Sistemi Nasıl Çalışır?

Varyantlı Ürünlerde Barkod Nasıl Verilir?

Standart uygulama, her satılabilir varyantın ayrı barkod taşımasıdır: aynı tişörtün S, M ve L bedenleri üç ayrı barkod, her renk ayrıca farklı bir barkod alır. Aksi halde okuyucu hangi bedenin okutulduğunu ayırt edemez ve stok sayımı yanlış çıkar.

• Beden ve renk: Her kombinasyon ayrı barkod ve ayrı SKU alır.
• Çoklu paket: 3'lü paket ile tekli ürünün barkodu farklıdır; çünkü içerik ve fiyat farklıdır.
• Set ve kombin: Set bir bütün olarak satılıyorsa kendi barkodunu alır; parçalar ayrı da satılıyorsa onların da kendi barkodu olur.
• Yeni ambalaj: Aynı ürünün farklı ambalaj boyu (250 ml, 500 ml) farklı barkoddur.

Barkod Nasıl Basılır ve Nereye Yapıştırılır?

Okunabilirlik, barkodun doğru numaradan çok doğru basılmasına bağlıdır: yeterli kontrast, boşluk ve boyut gerekir. Kötü basılmış doğru bir barkod da okunmaz.

• Kontrastı yüksek tutun: Beyaz zemin üzerine siyah çizgi en güvenlisidir; renkli ya da parlak zemin okumayı zorlaştırır.
• Kenarlarda boşluk bırakın: Çizgilerin sağında ve solunda sessiz alan olmalıdır; metin ya da kenar çizgi bu alana taşmamalıdır.
• Boyutu küçültmeyin: Barkodun standart ölçüsünün altına düşmeyin; küçültme çizgi kalınlığını bozar.
• Düz yüzeye yapıştırın: Katlanan, kıvrılan ya da kırışan yüzeyde okuyucu çizgileri çözemez.
• Etiket yazıcıyla basın: Termal etiket yazıcısı net çıktı verir; mürekkep püskürtmeli ev yazıcılarında dağılma olabilir.
• Basımdan sonra okutarak deneyin: Toplu basımdan önce birkaç etiketi okuyucuyla test edin.

E-Ticarette Barkod Nerede Kullanılır?

Barkod; ürünün sisteme ilk girdiği andan müşteriye ulaşıp iade olarak geri dönene kadar her aşamada aynı numarayla çalışır. Bu yüzden barkod hatası, zincirin her halkasında ayrı bir hataya dönüşür.

1. Ürün tanımı: Ürün kataloğa girilirken barkod, SKU ve varyantlarla birlikte kaydedilir.
2. Mal kabul: Gelen koli ve ürün okutularak sipariş edilen ile gelen karşılaştırılır.
3. Raf yerleştirme: Ürün ve raf barkodu okutularak ürünün hangi rafta olduğu kaydedilir.
4. Toplama: Toplayıcı raftaki ürünü okutarak doğru ürünü doğrular.
5. Paketleme doğrulama: Pakete konan ürün tekrar okutularak siparişe uygunluğu denetlenir.
6. İade kabulü: İade gelen ürün okutularak doğru kayda geri alınır.

Okumanızı öneririzBaşarılı Envanter Yönetimi İçin Neler Yapılmalıdır?

Barkod Okuyucu Seçenekleri Nelerdir?

Barkod okuyucu seçimi, günlük okutma hacminize ve çalışma ortamınıza bağlıdır; her işletmenin aynı cihaza ihtiyacı yoktur. Küçük hacimlerde telefon kamerası yeterli olurken, yoğun depoda el terminali ya da masa tipi okuyucu verimlidir.

Barkod Konusunda Sık Yapılan 8 Hata

1. Aynı barkodu birden fazla ürüne vermek: Okutmada hangi ürünün okunduğu belirsizleşir, stok karışır.
2. Varyanta barkod vermemek: Beden ve renk ayrımı yapılamadığı için sayım ve toplama hatalı olur.
3. Başka markanın ürününe kendi numarasını vermek: Ürün kataloğa doğru eşleşmez, aynı ürün ikiye bölünür.
4. Kayıtsız numarayı pazaryerine girmek: Başkasına ait numarayı kullanmak, ürünün yanlış eşleşmesine ya da reddedilmesine yol açar.
5. Kontrol hanesini hesaplamamak: Okuyucu numarayı geçersiz sayar, barkod okunmaz.
6. Barkodu çok küçük ya da düşük kontrastla basmak: Numara doğru olsa bile okunmaz.
7. SKU ile barkodu karıştırmak: Barkod alanına stok kodu yazıldığında dış sistemler ürünü tanıyamaz.
8. Numara planını kaydetmemek: Hangi numaranın hangi ürüne verildiği bilinmediğinde numara çakışması kaçınılmaz olur.

Barkod Kontrol Listesi

Ürünlerinizi satışa açmadan önce aşağıdaki maddelerin hepsine "evet" diyebiliyor olmalısınız.

• Her satılabilir varyantın ayrı ve benzersiz barkodu var mı?
• Kendi markanız için numara, numaralandırma kuruluşundan mı alındı?
• Başka markanın ürünlerinde üreticinin barkodu kullanılıyor mu?
• Barkodun 13. hanesi (kontrol hanesi) doğru mu?
• Barkod ile SKU ayrı alanlarda ve karışmadan tutuluyor mu?
• Numara planı (ürün, varyant, SKU, barkod) bir tabloda kayıtlı mı?
• Etiket kontrastı, sessiz alanı ve boyutu uygun mu; basımdan sonra okutularak denendi mi?
• Depoda barkod okuyucu seçimi hacme göre yapıldı mı?
• Pazaryeri ve katalog ürün kayıtlarında GTIN alanı dolu mu?
• İade kabulünde ürünler okutularak kayda alınıyor mu?

Faprika ile Barkod ve SKU Yönetimi

Barkod ve SKU düzenini kurduktan sonra bunu tek tek elle işlemek zaman alır. Faprika e-ticaret altyapısında bu aşama için şu araçlar yer alır (hangi özelliğin hangi pakette başladığını e-ticaret paketleri sayfasında görebilirsiniz):

• Otomatik SKU ve barkod oluşturma: Katalog > Ürün Yönetimi altında, ürün düzenleme ekranındaki butonlarla stok kodunu ve barkodu tek tıkla oluşturursunuz; adım adım anlatım Otomatik SKU ve Barkod Oluşturma eğitiminde. Panelin ürettiği barkod kendi kataloğunuzda benzersiz bir tanımlayıcıdır; markanıza ait ürününüzde pazaryeri ya da arama motorları kayıtlı GTIN istiyorsa, numaralandırma kuruluşundan aldığınız numarayı girin.
• Ürün varyasyonları: Beden, renk gibi seçenekleri varyant olarak tanımlayıp her varyanta ayrı stok ve fiyat girebilirsiniz; adımlar Yeni Ürün Ekleme eğitiminde.
• Toplu ürün güncelleme: Çok ürünün barkod, stok kodu ya da fiyatını tek seferde güncellemek için Toplu Ürün Güncelleme eğitimini izleyebilirsiniz.
• Depo yönetimi ve barkod okutma: Mal kabul, raf yerleştirme, toplama ve sayımı barkod okutarak yapmak için WMS Depo Yönetim Sistemi ve sipariş doğrulama (paketlemede okutma) çözümleri; kapsam paketlere göre değişir.

Sıkça Sorulan Sorular

Barkod nedir?

Barkod, bir ürüne ait numaranın değişen kalınlıkta çizgiler ve boşluklarla gösterilmiş, optik okuyucuların hızlıca çözebildiği halidir. Barkodun kendisi ürün bilgisi taşımaz; okutulan numara sistemdeki ürün kaydına bağlanarak adı, fiyatı ve stoğu gösterir.

EAN-13 ile GTIN aynı şey mi?

GTIN, ticari ürünleri dünya çapında tanımlayan numaralandırma standardının adıdır; EAN-13, EAN-8, UPC-A ve GTIN-14 bu standardın farklı uzunluktaki biçimleridir. Pazaryeri formlarında GTIN ya da barkod alanına çoğunlukla EAN-13 numarası yazılır.

Ürün barkodu nasıl alınır?

Kendi markanıza ait ürünler için barkod numarası, numaralandırma standardını yöneten kuruluşun Türkiye temsilciliğine üye olarak alınır. Kuruluş size bir firma numarası bloğu verir; ürünlerinize bu bloktan numara atar, kontrol hanesini ekler ve barkod görselini üretirsiniz. Ücret ve şartlar için güncel koşulları kurumdan öğrenin.

Barkod ile SKU arasındaki fark nedir?

Barkod, ürünü dünya çapında tanıtan ve genellikle marka sahibinin kayıtlı numaradan aldığı benzersiz GTIN'dir. SKU ise yalnız sizin işletmenizin stok takibi için verdiği iç koddur. İkisi ayrı alanlarda tutulur ve birbirinin yerine kullanılmaz.

Her varyanta ayrı barkod gerekir mi?

Evet. Aynı ürünün her beden, renk ya da ambalaj boyutu ayrı barkod almalıdır; aksi halde okuyucu hangi varyantın okutulduğunu ayırt edemez ve stok sayımı hatalı olur.

Barkodun son hanesi ne işe yarar?

Son hane, ilk 12 hanenin hesaplanmasıyla bulunan kontrol hanesidir. Okuyucu her okumada bu hesabı yapar; sonuç son haneyle uyuşmazsa okuma yazım ya da okuma hatası sayılır ve geçersiz olur.

İlginizi Çekebilecek Yazılar

• Stok Takibi Nedir? Nasıl Yapılır?
• WMS Nedir? Depo Yönetim Sistemi Nasıl Çalışır?
• E-Ticaret Sipariş Yönetimi Nedir?
• E-Ticaret Ürün Sayfası Nasıl Olmalı?